Fobia społeczna

Czym jest nieśmiałość i czy zawsze jest ona problemem?
Często używa się  słowa "nieśmiały" na określenie osób  spokojnych, mniej ekstrawertycznych, czasem wycofanych. Często nieśmiali ludzie mówią, że zawsze tacy byli i nie traktują swojej nieśmiałości  jako poważnej przeszkody życiowej . Akceptują swój charakter i znają sposoby radzenia sobie z nadmierną wstydliwością i skrępowaniem . Dla innych natomiast, nieśmiałość może stanowić ogromny problem
Istnieją różne opinie na temat relacji między nieśmiałością i lękiem społecznym. Na ogół uważa się , że nieśmiałość i lęk społeczny są ze sobą ściśle powiązane. Mówi się o spektrum nieśmiałości- od normalnej do ciężkiej, która utożsamiana jest z lękiem społecznym Jednak niektórzy ludzie, którzy doświadczają lęku społecznego nie są w ogóle nieśmiali. U tych osób lęk występuje często w określonych sytuacjach społecznych, zazwyczaj gdy występuje ryzyko bycia obserwowanym, ocenianym lub krytykowanym (wystąpienia publiczne).
Tak więc, u niektórych osób nieśmiałość może leżeć  u podstawy fobii społecznej, u  innych natomiast wydaje się nie odgrywać roli.

Czy nieśmiałość zawsze jest cecha wrodzoną?
Niektórzy mówią o strachu lub nieufności wobec obcych, które rozwija się na  bardzo wczesnym etapie życia. Wydają się być one związane z wrodzoną cechą charakteru (znaną jako zahamowanie behawioralne) warunkującą zachowywanie nadmiernej ostrożności a czasem nawet wycofanie się w obliczu nowych sytuacji. Drugi rodzaj nieśmiałości rozwija się później. Do jego rozwoju konieczna jest świadomość tego, w jaki sposób jesteśmy odbierani przez innych ludzi. Świadomości percepcji własnej osoby przez otoczenie nie mają małe dzieci. Dopiero z wiekiem zaczynamy zauważać, że inne osoby  dostrzegają i dokonują oceny naszego wyglądu, zachowania, manier, sposobu mówienia i wielu innych cech.
Zmiany cielesne oraz rosnące  wymagania społeczne, które pojawiają się w wieku dojrzewania mogą spowodować pogłębienie nieśmiałości u osób już wcześniej nieśmiałych. Fakt ten  może wyjaśniać, dlaczego fobia społeczna rozwija się zwykle  w okresie dojrzewania.
Naukowcy próbują zrozumieć dokładniej różnice i podobieństwa między poszczególnymi typami nieśmiałości i fobia społeczną. Jeden punkt widzenia zakłada, że lęk społeczny rozwija się na podłożu drugiego spośród opisanych wyżej typów nieśmiałości. Inny pogląd głosi, że lęk społeczny powstaje na kanwie obydwóch rodzajów nieśmiałość i dodatkowego  czynnika, którym jest lęk przed byciem obserwowanym.

Czym jest lęk społeczny?
Uczucie niepokoju lub podenerwowania w sytuacjach społecznych lub przed publicznym wystąpieniem, jest często doświadczane przez wiele osób. Z reguły, choć emocje te narażają nas na pewien dyskomfort maja także działanie motywujące. Niektórzy ludzie, jednak czują się w takich sytuacjach okropnie; doświadczają ostrego lęku, podobnego do paniki, mają poczucie pustki w głowie, czują, że za chwilę umrą ze wstydu lub zakłopotania. Sama myśl o kolejnej podobnej sytuacji budzi w nich obezwładniający strach. Nie zawsze lęk wywołuje publiczne wystąpienie. Często banalne sytuacje dnia codziennego powodują lęk i chęć wycofania się. Do takich okoliczności należą np. rozmowa z urzędnikiem lub sprzedawcą w sklepie, przedstawienie się obcej osobie, odebranie telefonu od nieznanej osoby, jedzenie w obecności innych osób, zapoczątkowanie i utrzymanie grzecznościowej pogawędki, umówienie się na randkę, pisanie testu lub klasówki. Lęku nie musi wywoływać każda nowa sytuacja społeczna. Wystarczy pozostawanie na widoku innych, często nawet znanych osób.

Jakie myśli wywołuje przebywanie w  sytuacjach społecznych?
Najczęściej są to obawy związane z niepowodzeniem, odrzuceniem, zbłaźnieniem się, niemożnością racjonalnego myślenia, ujawnieniem lęku poprzez zaczerwienienie twarzy, drżenie lub potliwość rąk, niepewny głos

Czy lęk społeczny jest tożsamy z fobią społeczną?
Fobia społeczna (nerwica społeczna) jest to zaburzenie lękowe z grupy zaburzeń nerwicowych, często mylone z nadmierną nieśmiałością, w którym chory odczuwa lęk wobec wszystkich lub niektórych sytuacji społecznych. Lęk dotyczący kontaktów z innymi ludźmi powoduje znaczne ograniczenia życiowe u osób z tym zaburzeniem. Lęk społeczny jest objawem fobii społecznej, sam w sobie nie jest jednak zakwalifikowany jako zaburzenie psychiczne.

Czy rozpoznanie „fobia społeczna”  nie jest sztucznie stworzona medyczna nazwą nieśmiałości?
Fobia społeczna jest zaburzeniem, z którym łączy się istotna współchorobowość.  Odmowa chodzenia do szkoły, niezdolność utrzymywania relacji z rówieśnikami u dzieci zagraża wystąpieniem  poważniejszych schorzeń psychicznych i długotrwałych niekorzystnych następstw  wieku dorosłym. Zarówno młodzieży jak i dorośli z fobia społeczną osiągają gorsze wyniki w nauce, niższą wydajność w pracy, rzadziej nawiązują bliższe związki z innymi ludźmi, częściej sięgają po  substancje psychoaktywne.



Fundusze Europejskie dla rozwoju regionu łódzkiego
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa.
©2011 Centralny Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi