Agorafobia

Czym jest agorafobia?
Agorafobia jest to irracjonalny lęk przed przebywaniem na otwartej przestrzeni, wyjściem z domu, wejściem do sklepu, tłumem, miejscami publicznymi, samotnym podróżowaniem, wywołany obawą przed napadem paniki i brakiem pomocy.
Odwrotnością agorafobii jest klaustrofobia (lęk przed przebywaniem w ciasnych lub zamkniętych pomieszczeniach). Agorafobia może rozwinąć się na podłożu strachu przed wystąpieniem napadu paniki w miejscu z którego wydostanie się lub ucieczka jest trudna albo niemożliwa. W rezultacie, cierpiący na agorafobię unikają miejsc  publicznych zwłaszcza dużych, otwartych przestrzeni takich jak centra handlowe czy porty lotnicze, gdzie niewiele jest miejsc do ukrycia się. W ciężkich przypadkach, pacjenci   nie opuszczają swoich domów, maja duże trudności z podróżowaniem. Chociaż  tradycyjnie rozumie się agorafobię jako lęk przed przebywaniem w otwartej przestrzeni i miejscach publicznych, obecnie uważa się, że powstaje ona jako powikłanie zaburzenia panicznego.

Kogo najczęściej dotyka agorafobia?
Agorafobia rozpoczyna się zwykle w wieku od 20 do  40 roku życia i częściej występuje u kobiet. Około 3,2 mln dorosłych w Stanach Zjednoczonych w wieku od 18 do 54 rż, czyli około 2,2%, cierpi na agorafobię, dwie trzecie osób cierpiących a to zaburzenie stanowią kobiety. Taki rozkład agorafobii w populacji może wynikać z uwarunkowań społeczno-kulturowych, które zezwalają w większym stopniu kobietom na przyjmowanie postaw unikających. Inne teorie zakładają, że kobiety są bardziej skłonne do szukania pomocy i dlatego zaburzenie jest u nich częściej rozpoznawane. Mężczyźni, natomiast w reakcji na lęk wybierają  inne strategie, np. częściej sięgają po alkohol.

Skąd się bierze agorafobia?
Dokładne przyczyny agorafobii nie są obecnie znane. Uważa się jednak, że jest ona związana z obecnością innych zaburzeń lękowych, wysokim poziomem stresu lub uzależnieniem od substancji psychoaktywnych. Długotrwałe stosowanie środków uspokajających i nasennych, takich jak benzodiazepiny może być przyczyna agorafobii. Poza tym, wykazano istnienie powiązania między agorafobią z zaburzeniami orientacji przestrzennej. Osoby, bez agorafobii są w stanie utrzymać równowagę w skutek otrzymywania i integracji informacji z układu przedsionkowego, zmysłu wzroku i proprioreceptorów, czyli receptorów zmysłu orientacji ułożenia części własnego ciała. Okazuje się, że  wysoki odsetek pacjentów cierpiących na agorafobię ma słabiej funkcjonujący układ co przedsionkowy, przez co ich orientacja bardziej opiera się na odbiorze sygnałów wzrokowych lub dotykowych. Osoby te mogą stać się zdezorientowane, gdy wskazówki odbierane przy pomocy zmysłu wzroku są niewystarczające (np. otwarte przestrzenie lub tłum).

Czy zawsze strach przed miejscami publicznymi jest agorafobią? Kryteria diagnostyczne agorafobii wg międzynarodowej klasyfikacji chorób- ICD-10
Żeby rozpoznać agorafobię osoba, u której podejrzewa się to zaburzenie musi przejawiać stałą i znaczna obawę w co najmniej 2 z następujących sytuacji, albo ich unikać:
  • Tłum
  • Miejsca publiczne
  • Samotne podróżowanie
  • Podróżowanie z dala od domu.
Ponadto co najmniej dwa z wymienionych poniżej objawów lęku występowały naraz w sytuacjach budzących obawę:
  • Objawy wzbudzenia układu autonomicznego ( odczucie bicia , ciężaru lub przyspieszenia akcji serca, pocenie się, drżenie lub dygotanie, suchość w jamie ustnej, nie spowodowana innymi przyczynami)
  • Objawy z zakresu klatki piersiowej i brzucha ( utrudnione oddychanie, uczucie dławienia się, ból lub dyskomfort w klatce piersiowej, nudności lub nieprzyjemne doznania brzuszne)
  • Objawy psychiczne( obawa śmierci, utraty kontroli, „zwariowania”, wyłączania się, poczucie nierealności przedmiotów lub samego siebie, zawroty głowy, brak równowagi wrażenie omdlewania, uczucie oszołomienia
  • Objawy ogólne ( uderzenia gorąca, zimne dreszcze)
Co więcej, unikanie lub objawy lęku oceniane przez chorego jako nadmierne lub nieracjonalne powodują istotne napięcie emocjonalne i występują wyłącznie lub najczęściej w sytuacjach budzących obawę, albo w następstwie rozmyślania o takich sytuacjach.

Jak leczy się agorafobię?
W  leczeniu agorafobii najczęściej stosuje się terapię poznawczo-behawioralną.
Terapia ekspozycyjna (ekspozycja na sytuację budzącą lęk) może zapewnić trwałą ulgę większości pacjentom z zaburzeniami lękowymi i agorafobią. Celem terapii ekspozycyjnej powinno być nie tylko ustąpienie ataków paniki, ale także wyeliminowanie zachowań unikających. Restrukturyzacja poznawcza okazała się również przydatna w leczeniu agorafobii. Jej celem jest odrzucenie nieprawidłowych, nieracjonalnych przekonań i zastąpienie ich rzeczowymi  sądami
Techniki relaksacyjne są także często przydatne, ponieważ mogą one być użyte do zatrzymania lub zapobiegania wystąpieniu napadów lęku i paniki



Fundusze Europejskie dla rozwoju regionu łódzkiego
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa.
©2011 Centralny Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi