Leczenie bezsenności

Czy kążdy rodzaj kłopotów ze snem wymaga leczenia farmakologicznego?
Nie. Przelotna, sytuacyjnie warunkowana bezsenność jest powszechna. Większość osób funkcjonuje prawidłowo (chociaż nie bez wysiłku) po jednej czy dwóch nieprzespanych nocach. U niektórych osób bezsenna noc uruchamia mechanizm błędnego koła, gdy lek przed bezsennością uniemożliwia usypianie. Ostrożne zastosowanie odpowiedniego środka nasennego umożliwia przezwyciężenie tego mechanizmu. Zlecenie leków nasennych każdej osobie skarżącej się na bezsenność nie jest słuszne. Może rozwinąć się tolerancja i zależność. Nawyk przyjmowania leków może wytworzyć się nawet w stosunku do środków nieuzależniających, co przejawia się niemożnością wcześniejszego uśnięcia bez przyjęcia tabletki. Leki uspakajające i nasenne są skuteczne w stanach lękowych, jednak mogą być szkodliwe w zaburzeniach snu, mających inne przyczyny, np. w bezdechu sennym. U niektórych osób, zwłaszcza w podeszłym wieku lub w stanach zaburzonej świadomości może pogłębić dezorientację i podniecenie ruchowe oraz nasilić bezsenność.

Co należy wiedzieć na temat środków usypiających?
Stosować tylko wtedy, kiedy nie można usunąć przyczyny bezsenności lub kiedy inne metody nie przynoszą skutków (np. wysiłek fizyczny, środki uspokajające)
Stosować w sposób ograniczony czasowo
Uwzględnić czy występuje:
  • Zaburzenie zasypiania (ludzie młodzi) Środki nasenne o szybkim początku i krótkim okresie działania (środki usypiające)
  • Zaburzenie spania (ludzie starsi) Środki nasenne o dłuższym okresie działania (leki utrzymujące sen)

Jakie leki stosuje się w leczeniu bezsenności?
1) Benzodiazepiny
Do benzodiazepin o działaniu głównie nasennym należą: nitrazepam, flunitrazepam, estazolam, lormetazolam
2)Niebenzodiazepinowe leki nasenne , działające podobnie do benzodiazepin:
Zopiklon
Zalepon
Zolpidem
3) Leki przeciwdepresyjne o własciwościach uspakajających:
Trazodon
Mirtazapina
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
4) Leki przeciwhistaminowe
Difenhydramina
5) Melatonina- Jest tworzona w szyszynce pod wpływem impulsów serotoninowych w nocy. Kieruje zegarem biologicznym człowieka. Działa wspomagająco w zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych, w zaburzeniach rytmu dobowego snu i czuwania u niewidomych oraz w zaburzeniach snu związanych z zaburzeniami rytmu snu i czuwania, np. w związku z pracą na zmiany.

Czy znane są inne niefarmakologiczne sposoby leczenia bezsenności?
Znanych jest wiele sposobów na poprawienie snu, które określa się mianem „higieny snu”. Niekiedy pomocna bywa medytacja, relaksacja oraz joga. Bardzo skuteczną metodą leczenia bezsenności jest terapia poznawczo-behawioralna, czyli metoda  skoncentrowana na redukcji czynników behawioralnych (złe nawyki związane ze snem i dysfunkcyjne sposoby radzenia sobie z bezsenną nocą) oraz czynników poznawczych (wzbudzenie poznawcze, myśli towarzyszące bezsennym nocom). Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności, ang. CBT-I) należy do podstawowych metod zalecanych w międzynarodowych standardach leczenia bezsenności. W meta-analizach badań nad skutecznością CBT-I wykazano, że po tej terapii 70-80% pacjentów uzyskuje istotną poprawę w zakresie snu, a efekty te są znacznie trwalsze niż efekty terapii lekami nasennymi.

Czy powinno się zakazywać drzemek w ciągu dnia?
Należy rozważyć okoliczności i następstwa drzemek w ciągu dnia u każdego indywidualnie. Jeżeli pacjent odbywa popołudniowe drzemki i ma trudności z zasypianiem wieczorem, to zaleca się zaniechanie drzemek. Jednakże  u niektórych osób popołudniowa drzemka działa korzystnie, zapewnia odpoczynek poczucie odświeżenia, a do tego nie zakłóca snu nocnego. W takich wypadkach nie ma powodów do zakazywania drzemek



Fundusze Europejskie dla rozwoju regionu łódzkiego
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa.
©2011 Centralny Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi